jump to content

Gwir Gofnod o Gyfnod: Diogelu cofnodion a lleisiau menywod yng Ngwleidyddiaeth Cymru

Dyddiad Digwyddiad: 6 Mawrth

Gwir Gofnod o Gyfnod:  Diogelu cofnodion a lleisiau menywod yng Ngwleidyddiaeth Cymru

Siaradwyr: 

  • Ann Jones, Dirprwy Lywydd, Cynulliad Cenedlaethol Cymru
  • Catrin Stevens, Cadeirydd Archif Menywod Cymru
  • Dr Christine Chapman, Is-gadeirydd Archif Menywod Cymru a chyn AC/AM Cwm  Cynon
  • Cynrychiolydd o Archifdy Morgan
  • Rob Phillips: Yr Archif Wleidyddol Gymreig

 

 

 

 

Adroddiad:

‘Gwir Gofnod o Gyfnod: Diogelu cofnodion a lleisiau menywod yng Ngwleidyddiaeth Cymru’

Cynhaliwyd y digwyddiad hwn, rhan o ddathliad AMC ar gyfer Diwrnod Rhyngwladol Menywod yn Y Senedd, Bae Caerdydd ar Fawrth 6ed 2019, a noddwyd gan Ann Jones, AC/AM y Dirprwy Lywydd.

Ar y cyfan cafwyd cynulleidfa deilwng a denwyd nifer o aelodau AMC, ACau cyfredol gan gynnwys y Prif Weinidog a’r cyn-brif weinidog, Carwyn Jones. At hyn roedd 3 cyn-AC benywaidd yn bresennol ac anfonodd eraill negeseuon o gefnogaeth yn eu habsenoldeb.

Rhoddodd Catrin Stevens arolwg o waith yr Archif gan ganolbwyntio ar ein prosiectau diweddar a phrosiect Canrif Gobaith 2018. Yna amlinellais i’r angen i fwy o ACau benywaidd roi eu papurau i’w harchifo gan fod cryn anghydraddoldeb o hyd o safbwynt casgliadau. Bu Susan Edwards, Archifydd Morgannwg, yn egluro rôl Archifdai Sirol, yn casglu papurau am ymgyrchoedd sirol arwyddocaol a hanesion etholiadol perthnasol a rhoddodd gynghorion ymarferol hefyd ar sut i roi defnyddiau ar adnau. Disgrifiodd Robert Phillips, o’r Archif Wleidyddol Genedlaethol, gyn-bolisi casglu’r Archif Wleidyddol ond dwedodd y byddid yn rhoi mwy o bwyslais yn y dyfodol ar sicrhau y caiff papurau yn ymwneud â gwleidyddion benywaidd eu casglu a’u hadneuo. Dangosodd sut y gallai ephemera megis yr hyn a roddwyd gan Thalia Campbell ar adnau o ymgyrch Comin Greenham gael ei anwybyddu a’i ystyried yn ddibwys ond ei fod mewn gwirionedd yn gallu taflu goleuni ar agwedd bwysig ar yr ymgyrchu. Ar awyrlun yn y casgliad nodwyd lleoliad meithrinfa yn y gwersyll - agwedd bwysig ar flaenoriaethau menywod wrth ymgyrchu.  

Fodd bynnag, credaf i fod rôl gan AMC i’w gyflawni i sicrhau bod cynnydd yn digwydd. Roedd arddangosfeydd AMC yn cynnwys fersiwn fud o ffilm Lleisiau o Lawr y Ffatri a dangosai arddangosfeydd eraill ddefnyddiau o brosiectau’r Sioeau ar daith a’r Rhyfel Byd Cyntaf. Roedd hi’n braf gweld cymaint o ddiddordeb yng ngwaith AMC a chymerwyd sawl ffurflen ymaelodi. O drafod ar y cyrion ymddengys fod cryn ansicrwydd o hyd ynglŷn â gwaith yr Archif. Oes gennym ni adeilad, er enghraifft? A all rhywun sydd â diddordeb ynom ddod atom i gynnig prosiectau? Digon i gnoi cil arno  wrth i ni symud yn ein blaenau. Fodd bynnag, teimlaf i’r digwyddiad gael derbyniad da iawn ac ysgogwyd llawer o frwdfrydedd a diddordeb ar y diwrnod.   

Chris Chapman

 

 

  •